Log In (forget password?)

General Talk

คุยเรื่องสัพเพเหระ สนุกๆ - This board is in exteen

อยากเห็นเด็กไทยพัฒนาเกมส์

เข้าไปอ่านเอ็นทรี่ http://phuphu.exteen.com/20080304/entry-1 โดยคุณภูภู่ แล้วเผอิญว่า อยากให้มีการแลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับวงการผู้พัฒนาเกมส์ในบ้านเรา แต่เนื่องจากว่า คุณภูภู่ มีความไม่สะดวกบางประการในการเปิดคอมเมนต์ของเอ็นทรี่ดังกล่าว(เข้าไปอ่านในได้ ในเอ็นทรี่) ผมจึงยกมาคุยกันในบอร์แทน 

 

ประเด็นที่ผมอยากจะพูดในกระทู้นี้ ไม่ได้อยากจะเน้นการเจ๊งไม่เจ๊ง อุดหนุนไม่อุดหนุน เกมส์ของคนไทย (เข้าไปอ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://nike.exteen.com/20080304/hero-master โดยคุณนิเกะ) 

ประเด็นที่ผมอยากจะเน้นคือ ผมเห็นเด็กไทยหลายคน บ้าเกมส์อย่างหนัก ผมอยากจะให้แปรเปลี่ยนความบ้านั้น กลายเป็นแรงผลักดันในการที่จะเรียนรู้ในการเป็น Game Progammer

... พูดถึงตรงนี้ ทุกคนก็อาจจะแย้งว่า "เฮ้ย ไม่เห็นเหรอ คนทำเกมส์ขายจะเจ๊งแหล่ไม่เจ๊งแล่ เป็นผู้พัฒนาเกมส์ มันจะไปยัดห่าอะไร" ...

ยังครับ ยัง ผมยังไม่ได้คาดหวังว่า ต้องมีบริษัทเกมส์คนไทย ทำเกมส์ขายคนไทยด้วยกันเยอะๆ เพราะ อุตสาหกรรมเกมส์ของบ้านเรา ยังต้องค่อยเป็นค่อยไปอีกหลายปี กว่าจะก้าวไปถึงจุดนั้น (และยังต้องสู้รับปรบมือกับผู้ใหญ่บางกลุ่ม ที่มองเกมส์เป็นเรื่องเลวทราม ไร้สาระ)

ที่ผมวาดหวังไว้ตอนนี้คือ ถ้าเรามีมือพัฒนาเกมส์มือฉมังเยอะๆ เมื่อบริษัทต่างประเทศ ต้องการจะ OutSource  อย่างน้อย ก็อยากให้มองมาที่บ้านเราเป็นอันดับต้นๆ(โปรแกรมเมอร์India เก่งกว่า ถูกกว่า และ อึดกว่า )

แต่ต้องยอมรับอย่างหนึ่งว่า บุคคลากรในการถ่ายทอดความรู้ เรายังมีน้อย ... ผมกล้าท้าได้เลยว่า สาขาที่เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ของแต่ละมหาวิทยาลัย มีคนสอนทำเกมส์ได้อย่างทะลุปรุโปร่งไม่ถึง ที่ละ 5 คน ...  

ผมไม่ใช่คนเล่นเกมส์ (ไม่ใช่ไม่ชอบเล่น แต่พรสวรรค์ด้านการเล่นเกมส์ของผมต่ำมาก) และผม ก็ไม่ได้อยู่ในวงการผู้พัฒนาเกมส์ ... แต่ผมชอบดูคนเล่นเกมส์ ...  

ผมอยากให้คนที่เล่นเกมส์ นำความชอบนั้น มาแปรเปลี่ยนเป็นแรงบันดาลใจ ในการเป็นผู้พัฒนาเกมส์

ก้าวแรก เราอาจจะต้องทำให้ชาวบ้านเขาก่อน เพราะ้้บ้่านเรายังไม่พร้อม ...  ไม่แน่ ถ้าเขายอมรับในฝีมือคนไทย อาจจะมีต่างชาติมาร่วมทุนในการพัฒนาเกมส์ฝีมือคนไทยก็ได้ และถ้ารัฐบาลเห็นว่า ดึงนักลงทุนจากต่างชาติได้ ก็อาจจะเริ่มสนใจที่จะส่งเสริมอุตสาหกรรมเกมส์ในบ้านเรา และผลดีมันก็จะกลายเป็นโดมิโน ต่อๆกันไป...

 

... อยากเห็นเด็กไทยพัฒนาเกมส์

no permission to comment

อ่านของคุณ Eddy เสร็จแล้วก็นึกได้...
เราส่งออกเกมมือถือนี่นา (ชาติไทยเราเนี่ย) ลืมไปเลย
ตอนสมัยผมเรียนโปรแกรมมิ่ง เคยหัดเขียนเกมบนมือถือ (จาวา)
ตอนนั้นจำได้ ซิป้า กับ ไอซีที สนับสนุนมาก มีประกวดบ่อยมาก ๆ
ผมก็ส่งประกวด แต่ไม่ติด (ฮา) ผมไม่รู้ว่าบรรยากาศในตอนนี้จะเป็นแบบตอนนั้นอยู่รึเปล่า
คือซิป้าจัดสัมมนาเรื่องเขียนเกมทั่วประเทศตลอดปี ผมก็ไปตลอด เด็กกระโปรงบานขาสั้นเพียบ
แต่ไม่รู้ว่าตอนนี้ซิป้าเขาจัดอยู่ไหม ? แล้วคนที่อยู่ในวงการเป็นยังไงกันบ้าง อยู่ดีมีสุขไหม?
ถ้ามีอะไรจะเล่าเกี่ยวกับเรื่องราวในแวดวงนี้ รบกวนเล่าเลยครับ ผมอยากอ่าน และอยากฟังมาก ๆ

คืออย่างน้อยเราก็มีคอเดียวกันอยู่ (นอกจากที่ ThaiGameDev ผมว่าที่นี่ก็มีนักพัฒนาเยอะเหมือนกัน)

คอมเม้นในบล๊อคคุณ ภูภู่ ไม่ได้ เลยมาบ่นในนี้ครับ

เกมนี้นะครับเท่าที่ผมทราบ ไม่มีการแจก demo เท่าที่ผมไปอ่านมา แต่จำไมได้ว่าที่ใด
แล้วดันขาย demo อีกตะหาก ซึ่งเกมทั่วไปจะทำการแจก เดโม ฟรีนะครับ
แล้วก้ออีกอย่างไม่แจก ดันขายเดโมแผ่นละ 100 อีกหนิ มันยังไงมิทราบ เหอะๆ แต่ก็ไม่แน่ใจนะครับ
ผมว่าทางที่ดีน่าจะแจก demo ทางเน็ตไปเลย ปล่อยๆออกไป
ผมคิดว่าถ้าหากแจกไปเยอะๆ คนเล่นชอบ เขาก็จะซื้อแล้วกก็จะบอกต่อๆกันเองครับ

ส่วนอีกปัญหาผมคิดว่าการประชาสัมพันธ์ ซึ่งแน่นอนทางรัฐคงไม่ช่วยอยู่แล้ว  แล้วก้อการขาย
ผมเข้าไปในเว็ป http://www.bigbugstudio.com สังเกตดีๆตัวแทนจำหน่ายมีน้อยมากๆ อยู่แต่ในกรุงเทพเท่านั้น
ผมว่านะเขาน่าจะลองตะเวนไป ตจว. ไปฝากขายเลยอะไรประมานนั้น

ถ้าจะรอให้ทางร้านขายแผ่นเกมติดต่อมาเป็นตัวแทนจำหน่ายคงยากครับ
เพราะเป็นเกมคนไทยด้ย ขาดการประชาสัมพันธ์ เครดิดก็ไม่เท่าเกมต่างชาติ
พูดง่ายๆ ยังไม่เป็นที่เชื่อถือเท่าไหร่  ซึ่งก็ต้องยอมรับเพราะบริษัทนั้นพึ่งก่อตั้ง

น่าเห็นใจครับ

ผมก็แอบฝากเพื่อนซื้อให้เหมือนกัน เพราะที่ต่างจังหวัดไม่รู้จะไปหาซื้อได้ที่ไหน
แล้วก้อ demo ยังไม่เห็นเลยอ่ะ เห็นแต่ตัวอย่างหนังอะครับ
ตอนนี้เลยกลัวๆว่าซื้อไปเล่นมันจะคุ้มมั๊ย
มันคุ้มในความคิดครับ
แต่ความรู้สึกหละไม่รู้จะคุ้มมั๊ย

บ่นครับบ่น  อย่าคิดมาก

ลืมไป  ผมก็พึ่งรู้จักเกมนี้ เมื่อกี้นี่เอง

บังเอิญไปอ่านในบล๊อค คุณ ภูภู่

ผมเคยอ่านเจอในนิตยสารฉบับหนึ่ง ชื่ออะไรจำไม่ได้แล้ว มีบทสัมภาษณ์เกี่ยวกับคนทำเกมส์มือถือขาย  เห็นว่าเปิดเป็นบริษัทด้วย  รายละเอียดนอกนั้นจำไม่ค่อยได้ เมื่อกี๊ก็ไปเปิดหนังสือหาอยู่นาน แต่ก็หาไม่เจอ

ต้องมีสักวัน...

คุณภูภู่ ... นั่นสิครับ ผมลืมเกมส์มือถือไปได้ไง เพื่อนเคยทำอยู่บริษัททำเกมส์มือถือแท้ๆ ... 

เกมส์มือถือ เป็นอะไรที่เหมาะกับสภาพอุตสาหกรรมเกมส์ในบ้านเรา เพราะระยะเวลาในการพัฒนาและต้นทุนอาจไม่สูงเท่าเกมส์PC กราฟฟิกจัดๆรวมทั้งกระทั่งเกมส์ออนไลน์ ... แต่ข้อเสียของเกมส์มือถือคือ เทคโนโลยี มันไปเร็วมากๆ เจ้าของกิจการอาจจะต้องเหนื่อยหนักในการอัพเดตเทคโนโลยี เพราะมือถทอ แค่ไม่กี่เดือน เทคโนโลยีต่างๆมันก็เปลี่ยนไปแล้ว เราออาจต้องหาเกมส์ใหม่ๆมาหลอกล่อลูกค้า เพื่อให้สนองกับเทคโนโลยีที่ไปเร็วเหลือเกิน  (แต่ก็เป้นอะไรที่น่าสนที่สุดแล้วสำหรับเมืองไทย ในตอนนี้)

 

หมายเห็ด - ตอนอยู่ ป.ตรี เคยส่งโครงงานเข้าประกวดโครงการแข่งขัยซอฟท์แวร์แห่งชาติ(NSC) ของ NECTEC ไปได้ไกลสุดคือระดับภาคอิสาน ได้ค่าตอบแทนมา 1 หมื่นบาท(ค่าจ้างให้เลิกทำ ) ก็สนุกดี ได้ประสบการณ์ในการทำงานเป็นทีม และได้ได้รู้ว่าการเผางานหามรุ่งหามค่ำ มันเป็นยังไง ...

เอาความคิดเห็นตัวเองมาเเปะ ซึ่งดูเหมือนจะไม่ได้รับการตอบรับอะไรเลยจริงๆนะ

ในฐานะที่เป็นคนเล่นเกมมาก็มากนะครับ ขอพูดในฐานะคนเล่นเกมเยอะล่ะกัน โดยมีข้อจำกัดในการเข้าถึงเกมนี้คือ ผมเล่นอยู่ต่างประเทศ หมดสิทธิ์เล่น T-T

ทุกวันนี้ผมคิดว่า คนทำเกมเหมือนจะเดินผิดก้าวนะครับ ประเทศเราไม่มีศักยภาพพอที่จะทำเกมเเข่งกันต่างประเทศ ทั้งงบ ทั้งฝีมือ ทั้งเเรงงาน เราสู้ใครเขาไม่ได้ เเต่มีอยู่สิ่งหนึ่งครับ ที่เราสู้เขาได้เเน่นอน เเถมไม่ต้องใช้ต้นทุนด้วย นั่นก็คือ "ไอเดีย"

บริษัทเกมเล็กๆของญี่ปุ่น ส่วนมากจะเอาตัวรอดจากวงการเกมด้วย "ไอเดีย" ตัวเดียว พัฒนาไม่กี่คน เเต่ทำให้คนเล่นเกมติดได้ กราฟิกไม่ต้องอลังการณ์ เนื้อเรื่องไม่ต้องยาวยืด ยกตัวอย่างนะครับ เกมที่ขายไอเดีย กราฟิกไม่ต้อง
1. Exit Game http://www.exitgame.net/pc/index.html เกมกราฟิกระดับเเฟลชธรรมดา ที่เคยเป็นเกมอินดี้เเต่ได้รับความนิยมจากคนเล่นจนมีบริษัททำเกมใหญ่ ขอซื้อไปทำเป็นเกมขายจริง
2. http://www.jp.playstation.com/scej/title/mugen/ เกมงบประมาณต่ำ เเต่มีความน่าสนใจมากเกมหนึ่ง ใช้กราฟฟิกระดับเเฟลชธรรมดา เเต่เน้นเเนวคิดที่น่าสนใจมากเกมหนึ่ง
3. Yuusha no kuseni Namaikida http://www.jp.playstation.com/scej/title/namaikida/ เกมเเนวคิดสุดยอด งบประมาณต่ำ กราฟิกโบราณสุดๆ เเต่ได้รับคะเเนนวิจารณ์จาก เเฟมิซือถึง 36 เเต้มจาก 40 (ผมรีวิวไว้ที่บล็อกผมด้วย http://lastwaltz.exteen.com/20071216/review-yuusha-no-kuseni-namaikida-1)
4. Desktop Tower Defense http://www.handdrawngames.com/DesktopTD/Game.asp เกมนี้ยังไม่มีการวางจำหน่าย เเต่คุณภาพของเกมกลับยอดเยี่ยมเกมหนึ่ง สามารถตรึงผมให้นั่งเล่นเวลาว่างๆได้ทั้งวัน กราฟิกระดับเเฟลชธรรมดา การเขียนโปรเเกรมก็ไม่ยาก ตัวไฟล์เล็กจิ๋ว
5. Patatpon http://www.jp.playstation.com/scej/title/patapon/ เกมน่ารักสุดๆ กราฟิกน่ารักเเบบเเฟลช ได้รับความนิยมมากเกมหนึ่ง เกมเมอร์ไทยติดกันหลายคน ด้วยความน่ารักของเกม ไอเดียก็ง่ายๆ ไม่ซับซ้อน

นี่คือเกมที่งบประมาณต่ำ เเต่คุณภาพสูง ผมว่าโปรเจคต่อๆไปน่าจะลองเเนวนี้ดู ทำขึ้นเวบเล่นตัวอย่างก็ได้ ใครต้องการเล่นเเบบเต็มๆก็จ่ายเงินโอนผ่านธนาคาร เเล้วจะได้พาสเวิร์ดที่ใช้ได้ครั้งเดียวมาเล่น ผมว่าก็น่าจะดีเลยล่ะ เก็บระดับเกมออนไลน์ยังได้ ประมาณ 300-400 บาท ถ้าเพิ่มภารกิจหรืเเพชก็จ่ายเพิ่ม เเล้วเเต่คนเล่น

ป.ล. NSC ผมเเข่งไปสองปีด้วยนะ เเต่ไปได้เเค่ระดับรับเงินรอบสองเท่านั้นเเหล่ะ

มันเปน ปัญหาตั้งแต่ค่านิยมเฮงซวยของประเทศไทยแล้วคับ ที่ว่า

"ชั้นต้องใช้ของนอก ของในมันไม่ไฮโซ"

ทำให้พวกผู้ประกอบการรายย่อยเฟล

แล้วเงินก้อไหลไปสู่คนกลุ่มเดียว + ต่างชาติ = ทำให้กลายเปนการเพิ่มความต่างระหว่างชนชั้น

= เปนสัญลักษณ์ของประเทศที่ยังไม่พัฒนา

คนไทยเป็นประเทศที่มีน้ำใจกันเกินไปครับ ผลก็เลยออกมาอย่างที่เห็นแหละ

 

ไม่มีการสนับสนุนด้วย อีกอย่างนึง

มาคุยเรื่องพัฒนาเกม แฮะๆ เอ ... ผมพูดในฐานะคนที่เคยอยู่ในอุตสาหกรรม เป็นลูกจ้างตัวเล็ก ๆ ที่ทำงานแค่แป๊บเดียวละกันนะครับ

เรามักจะเปรียบเทียบประเทศเรา กับ ... เกาหลี .. เกาหลีนั้นนำหน้าเราอย่างน้อยห้าปี ที่จริงเราเคยเทียบตัวเองกับ...ญี่ปุ่นด้วย ... แต่ญี่ปุ่นล้ำเราไปกว่าสิบปี ไม่ต้องพูดถึง US นะครับ

เกมไทยที่เป็น Commercial เกมแรกเป็นเกมอะไร... หลักฐานไม่ปรากฎ คิดว่าน่าจะเป็นเกมที่พัฒนาโดยทีมงาน Computer Age ที่ทำเกมแพ๊คใส่ Diskette ขาย (เก่าไม่เก่าก็ลองคิดดู) 

ย้อนไปตอนนั้น ผมน่าจะอยู่สักม.5 เป็นช่วงที่การพัฒนาเกมโดยนักพัฒนาอิสระ หรือที่เรียกว่า Indy นั้นได้รับความนิยมมาก (ช่วงนั้นยังเป็นเกมบน Dos อยู่เลย นึกถึงตู้มไรเดอร์ภาคแรกนะครับ) บอร์ดคนทำเกมได้รับความนิยมค่อนข้างมากทีเดียว

แต่เกมที่ได้รับเครดิตว่าเป็นเกมไทยเกมแรกจริง ๆ ก็หลังจากนั้นนานหน่อยครับ เกมนี้ชื่อว่า Magic Chronicle จาก Cyberplanet Interactive ขึ้นชื่อว่า Cyberplanet ทุกคนก็เอือมระอาไปกับกิตติศัพท์ด้านลบของบริษัทนี้ แต่ช่างมันเถอะ  การเกิดของค่ายนี้ทำให้เกิดการตื่นตัวของภาคเอกชนที่จะเข้ามาทำเกม ทำให้เกิดบริษัทเกมเกิดขึ้นมากมาย แต่ที่น่าเศร้าก็คือการพัฒนาเกมแบบ Indy นั้นชะงักตัวและซบเซาลงไปมาก

แต่ที่ทำให้บริษัทเอกชนลืมตาอ้าปากได้จริง ๆ ก็คือช่วงที่เกมมือถือได้รับความนิยม บริษัทเกมผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด ถึงแม้ว่าเกมคนไทยช่วงนั้นก็โดนกีอปเหมือน HM นั่นล่ะ ก็คือ ... ร้านมือถือในห้างย่านสยามแสควร์(และที่อื่น ๆ) นั้นโหลดเกมลงเครื่องอย่างผิดกฎหมาย แต่บริษัทเหล่านี้ก็ยังคงอยู่รอดมาได้ จนกระทั่ง ... วิกฤติการณ์ Operator หักดิบฆาตกรรมบริษัทเกมอย่างเลือดเย็น ด้วยการเพิ่มส่วนแบ่งรายได้มาเป็น 80:20 (บริษัทเกมได้แค่ 20%) ซึ่งถ้าเทียบกับเกาหลีที่ Operator นั้นขอแค่ 20% มันช่างน่าใจหายจริง ๆ

หลังจากช่วงนี้ บริษัทเกมล้มหายตายจาก บ้างก็หนีไปทำ Software Solution ที่มีรายได้สูงกว่า ในช่วงนี้ก็มีบริษัทเกมไทยสัญชาติฝรั่งเกิดขึ้นมา ชื่อว่า Sanuk Software (สนุก ซอฟท์แวร์ ที่ไม่ได้เป็นญาติอะไรกับสนุกดอตคอม) โดยคุณ Yan Marchal ที่มีเครดิตเป็นนักพัฒนาเกมในบริษัทใหญ่อันดับสองของโลกอย่าง Ubisoft มาก่อน Sanuk Software นั้นก็เริ่มต้นจากการพัฒนาเกม Mobile เช่นกัน แต่ด้วยเครดิตของ Yan ทำให้บริษัทนี้เป็นบริษัทแรกของไทยที่ได้สิทธิในการพัฒนาเกมบน Nintendo DS

ด้วยการช่วยเหลือของ Yan และการดิ้นรน "หนีตาย" ของบริษัทเกมไทย ในช่วงนี้มีหลายบริษัทที่ได้รับสิทธิในการพัฒนาเกมบน Console ซึ่งก็คือ "Nintendo DS" และ "Nintendo Wii" (ได้ข่าวว่ามีบางที่ได้รับสิทธิในการพัฒนาเกมบน XBox 360 ด้วย แต่ส่วนใหญ่จะเป็นการทำเกมบน XNA เสียมากกว่า) เกม NDS เกมแรกของคนไทยก็ได้ออกสู่สายตาชาวโลกไปแล้ว ถึงแม้ว่าจะไม่ได้เป็นเกมที่ยิ่งใหญ่อะไร แต่ก็เป็นก้าวเล็ก ๆ อันยิ่งใหญ่ของอุตสาหกรรมเกมไทยเลยก็ว่าได้ 

จบประวัติศาสตร์การพัฒนาเกมในไทยแบบพอสังเขป แฮะ ๆ ยาวจิ๊บเป๋ง

มีคนบอกว่า จะให้วงการนี้พัฒนาในไทยได้อย่างรวดเร็วและยั่งยืน ก็คงต้องเริ่มจากการเป็นลูกจ้างเขาก่อน ถ้าเราสามารถสร้างศักยภาพให้ดีพอในราคาที่ไม่สูงมากนัก คิดว่า บริษัทใหญ่ ๆ ก็คงจะชายตามองมาเพื่อที่จะตั้งฐานการผลิตในบ้านเรา

สิ่งที่เราขาดจริง ๆ ก็คือ Know-How มีคนทำเกมในบ้านเรามากมาย แต่คนที่รู้เรื่องการพัฒนาเกมจริง ๆ นั้นมีอยู่เพียงหยิบมือ ทั้งด้าน Program, Content และ Design 

เป็นที่น่ายินดีที่มีข่าวว่ามีคนไทยไปทำงานตามบริษัทเกมใหญ่ ๆ ในต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็น EA, SquareEnix และอื่น ๆ นอกจากนี้ยังมีคนไทยอีกหลายคนที่ศึกษาการพัฒนาเกมจากสถาบันในต่างประเทศ เพื่อที่จะกลับมาพัฒนาวงการบ้านเรา

... ยาวพอแล้วอ่ะ พอก่อนนะคับ .. ถ้าขืนพูดต่อมีหวังหลุดเรื่อง ด้านมืด ของวงการไปแน่ ๆ ฮะๆๆ

มาย้ำครับ

ทำเกมไทย ไม่ง่ายอย่างที่คิด และเกมไทยเกิดมาหลายปีแล้ว ไม่ใช่ของใหม่

ถ้าจะรอดในเกมไทย ต้องมีมากกว่าเงินทุน ครับ 

จุดสำคัญอยู่ที่ทัศนคติครับ

เท่าที่ผมเจอคนทำเกมส์ หรือคนอยากทำเกมส์ส่วนมากมักคิดไปในแบบที่ผิดๆ เช่น
 * เริ่มต้นมาก็คิดจะทำเกมส์ขาย
 * คิดทำเกมส์เพราะอยากรวย
 * คิดว่าเกมส์ที่ดีมันต้องมีกราฟฟิกสวยๆ
 * ฯลฯ

 ปัญหาของเรามักจะอยู่ตรงที่ เราคิดว่าทุกสิ่งทุกอย่างมันสามารถสร้างขึ้นมาได้เลยภายในวันเดียว
สัปดาห์เดียว แป๊บบบบเดียว

บางคนถึงขั้นที่จะทำเกมส์แข่งกับค่ายยักษ์ใหญ่ในทันที(เช่น คนที่ได้ออก manager.co.th และเข้าไปเปิดบูทฟรีในงาน TGS แล้วคิดว่าจะดังแน่ๆ) 

ซึ่งผมมองว่า
แรกๆเรยเราทำอะไรที่มันง่ายๆ ก่อนดีกว่าไหม
 * ไม่ต้องเน้นกราฟฟิกระดับเทพ
 * วิธีเล่นเกมส์ที่ดี - ไม่ต้องเน้นปริมาณ
 * อัลกอลิทึมที่ง่าย
 * แจกฟรี --จะได้ไม่ต้องกลัวใครมาก๊อป และสร้างพอร์ตไปในตัว

ลองคิดดูสิครับเกมส์บางเกมส์ที่คนเล่นกันทั่วโลกไม่ได้เป็นเกมส์ที่เลิศเลออะไรเลย
อย่าง totis ผู้พัฒนาไม่ได้เน้นอะไรเลยนอกจาก "วิธีเล่น" ของผู้เล่นเท่านั้น

ซิป้ายังจัดนะคะปีที่แล้วนู๋ก็เขียนเกมจาวาแข่งที่มอ.หาดใหญ่คะ

"มาย้ำครับ

ทำเกมไทย ไม่ง่ายอย่างที่คิด และเกมไทยเกิดมาหลายปีแล้ว ไม่ใช่ของใหม่

ถ้าจะรอดในเกมไทย ต้องมีมากกว่าเงินทุน ครับ"

จริงมาก ๆ ครับ ต้องเสริมว่าไม่ใช่แค่เกมส์ไทยอย่างเดียว แต่ตลาดเกมส์ในระดับโลกก็เป็นอย่างนั้นครับ เกมส์ในตระกูลของ Microsoft ไม่เกิดจริง ๆ จังเลยสักเกมส์ แถมโปรเจ็คท์ MMO ของ Microsoft ยังแท้งไปแล้วหลายโปรเจ็คท์ นอกจากเงินกับการสนับสนุนโดยภาครัฐแล้ว เรายังต้องอาศัยปัจจัยอีกหลายอย่างครับ  

ซักวันเกมคนไทยจะต้องประสบความสำเร็จ... ผมก็มีความฝันว่าอยากจะทำเกมครับ

...แต่เห็นแบบนี้แล้วก็ ....

ผมว่าตอนนี้เราไม่ควรมองเรื่องไปแข่งกับใครดีกว่าครับ

เราน่าจะคิดในเรื่องการแข่งกับตัวเองก่อนดีกว่า

เริ่มจากการทำอะไรที่มันง่ายๆ
เมื่อมีประสบการณ์เพิ่มแล้วก็ลองทำอะไรตามเค้าดู
พูดง่ายๆคือทำเลียนแบบคนอื่นเค้า(แต่ต้องเป็นวิธีของเราเอง)

ถ้าหากว่าเรามัวแต่คิดเรื่องที่ว่าจะต้องแข่งกับคนอื่นอย่างเดียว

ผมว่าเราคงไม่มีวันที่จะไปถึงจุดที่เราคิดแน่ๆ (เพราะมัวแต่คิดเรื่องอื่นที่ไม่เกี่ยวกับการพัฒนาตัวเอง)